نفروستومی از راه پوست

نفروستومی از راه پوست (PCN): راهکار نجات بخش در انسدادهای ادراری

نفروستومی پرکوتانئوس (Percutaneous Nephrostomy) یک روش تهاجمی حداقل (Minimally Invasive) است که طی آن یک کاتتر (لوله) از طریق پوست ناحیه پهلو مستقیماً به داخل کلیه وارد میگردد تا ادرار را هنگام انسداد مجاری ادراری به خارج تخلیه کند. این روش معمولاً تحت هدایت سونوگرافی یا فلوروسکوپی (C-arm) و با بیحسی موضعی انجام میگیرد.

ست نفروستومی از راه پوست بایوتک از برندهای مطرح بازار است.

کاربردهای بالینی نفروستومی پرکوتانئوس:

۱. انسداد حالب ناشی از سنگ کلیه بزرگ: زمانی که سنگهای بزرگ (>۲ سانتیمتر) مانع جریان ادرار گردند و روشهای دیگر مثل TUL امکانپذیر نباشند.
۲. تومورهای لگنی: سرطانهای مثانه، تخمدان، رحم یا پروستات که با فشار بر حالب باعث هیدرونفروز (تورم کلیه) میشوند 17.
۳. عفونتهای کلیوی شدید (پیلونفریت): جهت کاهش فشار کلیه و جلوگیری از سپسیس.
۴. فیستولهای ادراری: نشت ادرار به فضای خارج کلیوی.
۵. پیش از جراحی PCNL: بهعنوان راهکار موقت برای تخلیه ادرار پیش از عمل سنگشکنی کلیه 7.

روش انجام نفروستومی از راه پوست:

• پوزیشن بیمار: بهصورت پرون (دمر) یا لترال (بهمحور) روی تخت جراحی.

• مراحل کلیدی:
  ۱. ایجاد برش کوچک (با تیغ No.۱۱) در ناحیه پهلو.
  ۲. ورود سوزن مخصوص (Access Needle) تحت هدایت تصویربرداری به لگنچه کلیه.
  ۳. تزریق ماده حاجب برای تأیید موقعیت.
  ۴. عبور گایدوایر (سیم راهنما) از طریق سوزن.
  ۵. گشاد کردن مسیر با دیلاتورها (از سایز کوچک به بزرگ).
  ۶. قرار دادن کاتتر نفروستومی (معمولاً سایز ۱۲ فرنچ) و اتصال به کیسه تخلیه ادرار 7.

ست نفروستومی از راه پوست فول استپ و یا دو مرحله ای برای درناژ کلیوی است. در حالی که ست نفروستومی وان استپ پیگ تیل یا سینگل استپ برای درناژ پلورال افیوژن و یا اسیت شکمی است.

مزایا و معایب

• مزایا:

  • انجام سرپایی یا با بستری کوتاهمدت.

  • کاهش ریسک آسیب به اعضای مجاور نسبت به جراحی باز.

• معایب:

  • خطر خونریزی (۵-۱۰٪ موارد).

  • عفونت موضعی (۳-۸٪ موارد).

  • جابجایی لوله (نیاز به تعویض هر ۳-۶ ماه) 71.

مراقبتهای پس از عمل کارگذاری نفروستومی فول استپ

• پانسمان: تعویض هر ۴۸ ساعت و بررسی نشت ادرار.

• کیسه ادرار: تخلیه هنگام پر شدن تا نصف ظرفیت (جلوگیری از برگشت ادرار).

• فعالیت: پرهیز از بلند کردن اجسام >۷ کیلوگرم تا ۲ هفته.

• اورژانس: در صورت تب >۳۸.۳°C، قطع جریان ادرار یا خونریزی شدید .

استنت حالب (سوند دبل جی): راهکار داخلی برای بازسازی مجرای ادرار

ساختار و عملکرد استنت دبل جی

استنت دبل جی (Double J Stent) یک لوله پلاستیکی انعطافپذیر (معمولاً سیلیکونی) به طول ۲۵-۳۰ سانتیمتر است که دو انتهای آن به شکل حلقه J طراحی شده است. این حلقهها در کلیه و مثانه قفل میگردد تا از جابجایی استنت جلوگیری کنند. سوند دبل جی داخل حالب قرار میگیرد تا ادرار را از کلیه مسدود به مثانه هدایت کند .

سوند دبل جی یک ساله بوستون و بایوتک از برندهای مطرح بازارند.

کاربردهای بالینی استنت دبل جی:

• پس از سنگشکنی حالب (TUL): جلوگیری از انسداد ناشی از تورم یا باقیمانده سنگها.

• انسدادهای تومورال: در سرطانهای لگنی بهعنوان راهکار موقت.

• جراحیهای بازسازی حالب: ایجاد قالب برای ترمیم بافت آسیبدیده.

• پیشگیری از سنگ کلیه: در بیماران با سنگهای مکرر .

عوارض شایع و مدیریت آنها:

• ادرار خونی (۸۰٪ موارد): با مصرف مایعات فراوان (۸-۱۰ لیوان آب روزانه) کنترل میگردد.

• تکرر ادرار و سوزش: ناشی از تحریک مثانه توسط انتهای پایینی استنت.

• اسپاسمهای دردناک: استفاده از مسکن (مثل دیکلوفناک) و داروهای ضداسپاسم (مثل اکسیبوتینین).

• تشکیل سنگ روی استنت: در صورت باقی ماندن بیش از ۶ ماه.
  هشدار: تب بالا، درد شدید غیرقابل کنترل یا قطع ادرار نیاز به مراجعه فوری دارد.

نحوه قرارگیری و برداشتن استنت:

• قرارگیری: طی سیستوسکوپی (عبور دوربین از مجرای ادرار) تحت بیهوشی موضعی یا عمومی.

• برداشتن:

  • اگر نخ متصل به استنت از مجرا خارج شده باشد: کشیدن آرام نخ توسط پزشک.

  • بدون نخ: استفاده از سیستوسکوپ برای گرفتن انتهای استنت .

• زمان تعویض: هر ۳-۶ ماه (حداکثر تا ۱۲ ماه تحت نظارت پزشک).

مراقبتهای ضروری هنگام داشتن استنت دبل جی :

• ورزش: پرهیز از ورزشهای تماسی (بوکس، فوتبال) و پریدن.

• رابطه جنسی: بدون محدودیت، اما در صورت درد متوقف گردد.

• خواب: ترجیحاً به پهلو مقابل محل استنت .

تفاوتهای کلیدی نفروستومی پرکوتانئوس و استنت دبل جی: