پورت شیمی درمانی اطفال

راهنمای جامع پورت شیمی درمانی اطفال (5 فرنچ): مزایا، کاربردها و مراقبت‌ها:

در درمان بیماری‌های بدخیم دوران کودکی، یکی از چالش‌های اساسی، ایجاد یک مسیر وریدی قابل اعتماد و طولانی‌مدت برای تجویز داروهای شیمی درمانی، آنتی‌بیوتیک‌ها، فرآورده‌های خونی و انجام نمونه‌گیری‌های مکرر است . پورت‌های شیمی درمانی (Implantable Ports) به عنوان طلایی‌ترین استاندارد مراقبت در این زمینه هستند.به ویژه در جمعیت اطفال که حفظ آرامش و کیفیت زندگی آن‌ها از اهمیت فوق‌العاده‌ای برخوردار است . در این میان، پورت‌های با سایز ۵ فرنچ (5 French) به دلیل تطابق آناتومیکی با عروق کودکان، به عنوان رایج‌ترین و ایمن‌ترین گزینه مورد استفاده قرار می‌گیرند .

پورت شیمی درمانی اطفال برند بارد امریکا و انژیوداینامیک از برندهای مطرح بازارند

پورت شیمی درمانی نوزاد و اطفال چیست؟

 با نام تجاری Port-a-Cath نیز میشناسیم یک دستگاه وریدی کاملاً قابل کاشت (Totally Implantable Venous Access Device) است که شامل دو بخش اصلی می‌باشد :

“1”>

1. رزروآر (کمپارتمان): یک محفظه کوچک از جنس تیتانیوم یا پلاستیک خاص که دقیقاً در زیر پوست ناحیه قفسه سینه یا بازو جایگذاری می‌گردد.

2. کاتتر: یک لوله نرم و انعطاف‌پذیر که از رزروآر به داخل ورید مرکزی (معمولاً ورید اجوف فوقانی نزدیک دهلیز راست) هدایت می‌گردد.

بر خلاف کاتترهای خروجی مانند Hickman یا Broviac که قسمتی از لوله آن بیرون از بدن قرار دارد ، پورتاکت شیمی درمانی کاملاً در زیر پوست جایگذاری می‌گردد. این ویژگی مزایای عظیمی برای کودکان دارد، از جمله کاهش قابل توجه خطر عفونت و عدم نیاز به مراقبت‌های پیچیده خانگی از محل خروج لوله . هنگامی که پورت استفاده نمی‌گردد. هیچ اثری از آن روی پوست دیده نمی‌شود . کودک می‌تواند آزادانه ورزش کند و حتی شنا کند .

پورت شیمی درمانی پلی سایت از برندهای مطرح بازار است.

چرا  پورت کت سایز ۵ فرنچ انتخاب ایده‌آلی برای کودکان است؟

در انتخاب دستگاه دسترسی عروقی برای کودکان، اندازه کاتتر یک فاکتور تعیین‌کننده در پیشگیری از عوارضی مانند ترومبوز (لخته خون) است. واحد فرنچ (Fr) معیاری برای اندازه‌گیری قطر کاتتر است.

اصول همودینامیک و ایمنی در کودکان:

مطالعات و دستورالعمل‌های بالینی تاکید دارند که برای به حداقل رساندن خطر ترومبوز وریدی، قطر ورید هدف باید حداقل سه برابر قطر کاتتر باشد . این بدان معناست که یک پورت شیمی درمانی اطفال ۵ فرنچ (با قطر تقریبی ۱.۷ میلی‌متر) به وریدی با قطر حداقل ۵ میلی‌متر نیاز دارد که در کودکان بزرگتر و نوجوانان یافت می‌گردد.

دلایل کلیدی استفاده از سایز ۵ فرنچ در پورت شیمی درمانی اطفال عبارتند از:

• حداقل سازی ترومبوز: استفاده از کاتترهای بزرگتر از ۵ فرنچ (مانند ۶ یا ۷ فرنچ) بدون نیاز بالینی مشخص، کودک را در معرض خطر بالای ترومبوز ورید مرتبط با کاتتر قرار می‌دهد .

• کفایت جریان خون: گرچه کاتترهای کوچک‌تر از ۵ فرنچ (مانند ۳ یا ۴ فرنچ) گاهی در نوزادان استفاده می‌شوند، اما ممکن است جریان کافی برای تزریق سریع خون یا برخی داروهای شیمی درمانی ویسکوز را فراهم نکنند، به خصوص زمانی که موانعی مانند سوزن غیر کورینگ (Huber needle) و محفظه داخلی پورت شیمی درمانی اطفال وجود دارد .

• راهنمای بالینی: در مراکز معتبر مانند بیمارستان کودکان فیلادلفیا (CHOP)، کاتترهای سایز ۵ فرنچ به عنوان گزینه استاندارد برای رده‌های سنی کودک (۳ تا ۸ سال) تا نوجوان توصیه می‌گردد . همچنین گزارشات بالینی نشان می‌دهد که محدوده سایز ۵ تا ۷.۵ فرنچ رایج‌ترین سایزهای مورد استفاده در جمعیت اطفال است .

پورت شیمی درمانی اسمیت مدیکال(پورتکس ) از برندهای مطرح بازار است.

مزایای استفاده از پورت در مقایسه با سایر کاتترها:

پورت شیمی درمانی اطفال مزایای متعددی نسبت به کاتترهای مرکزی با خروج خارجی (مانند Broviac) دارند :

برای نوجوانانی که به شدت به تصویر بدنی خود حساس هستند، پورت یک انتخاب برتر محسوب می‌گردد.

فرآیند کاشت و مراقبت از پورتاکت:

کاشت پورت شیمی درمانی اطفال   (Placement)

کاشت پورت معمولاً در اتاق عمل و تحت بیهوشی عمومی انجام می‌گیرد. با استفاده از تکنیک سونوگرافی، ورید هدف (معمولاً ورید ژوگولار داخلی) شناسایی  و کاتتر به سمت ورید اجوف فوقانی هدایت می‌گردد . رزروآر در یک “جیب” زیرجلدی روی قفسه سینه قرار می‌گیرد. یکی از نکات کلیدی در کودکان، مهاجرت نوک کاتتر به دلیل رشد کودک است. به همین دلیل، رادیوگرافی قفسه سینه به صورت دوره‌ای (حداقل سالانه) برای بررسی موقعیت نوک کاتتر توصیه می‌گردد.

روش دسترسی (Access):

برای استفاده از پورتاکت کموتراپی، پرستار یا پزشک از یک سوزن مخصوص هابر (Huber needle) استفاده می‌کند. این سوزن طراحی خاصی دارد که به سیلیکون رزروآر آسیب نمی‌زند. برای کاهش درد ناشی از فرو رفتن سوزن، استفاده از کرم بی حسی موضعی (توپیکال) روی پوست یک ساعت قبل از دسترسی استاندارد طلایی محسوب می‌گردد.

مراقبت و عوارض:

اگرچه پورتاکت کموتراپی  ایمن‌ترین گزینه است، اما عوارضی ممکن است رخ دهد:

• عفونت (CLABSI): نرخ بروز عفونت در پورت‌های شیمی درمانی پایین است. با این حال، مطالعات نشان داده است که دسترسی مکرر (بیشتر از یک بار در روز) به طور قابل توجهی با افزایش نرخ عفونت مرتبط است .

• انسداد (Occlusion): ممکن است به دلیل لخته فیبرین در نوک کاتتر ایجاد گردد. در بسیاری از موارد، تزریق داروهای حل کننده لخته مانند tPA (آلتیپلاز) می‌تواند کاتتر را نجات دهد .

• خونریزی: در کودکان مبتلا به اختلالات انعقادی (مثل هموفیلی)، تجویز فاکتور انعقادی قبل از عمل برای پیشگیری از هماتوم حیاتی است.

نتیجه‌گیری:

پورت شیمی درمانی با کاتتر سایز ۵ فرنچ، یک انتخاب ایمن، مؤثر و ارگونومیک برای مدیریت طولانی‌مدت وریدی در کودکان مبتلا به سرطان است. این دستگاه با کاهش چشمگیر درد ناشی از رگ‌گیری‌های مکرر، خطر پایین عفونت و حفظ آزادی عمل کودک در فعالیت‌های روزمره، به طور قابل توجهی کیفیت زندگی بیمار و خانواده را در طی روند دشوار درمان بهبود می‌بخشد. انتخاب این سایز خاص، پاسخی به نیازهای فیزیولوژیک بدن کودک برای کاهش خطر ترومبوز و در عین حال تضمین جریان کافی برای درمان است .

سایزبندی پورت شیمی درمانی :

1. پرتاکت شیمی درمانی سایز 7
2. 8.5
3. 10